Trần Kiêm Ðoàn
Phi trường San Francisco
giữa mùa Giáng sinh rực rỡ với đèn sao lấp lánh. Cả một rừng người tứ xứ đưa đón, đi về, bận rộn, xung xăng như
chú rể, cô dâu trong ngày cưới. Ðứùng
trong đám đông người lố nhố hầu như toàn tóc đen của dân châu Á trước quầy vé
đường bay quốc tế về Manila đang chờ nhân viên Philippines Air Lines cân gởi
hàng hóa về Việt Nam, Huy có thể nghe rì rào tiếng Việt đủ giọng nói Trung,
Nam, Bắc. Nhìn những va-li hàng hoá căng phồng với các món hàng gởi gắm chĩu
nặng tình quê và những khuôn mặt ưu tư vì lo hành lý cân quá tải, Huy cảm thấy
mình lạc lõng. Ðã không không ai đưa
tiễn mà Huy cũng chẳng thuộc về đoàn người đang rủ nhau về thăm quê hương trong
mùa Tết như bầy chim Ri mỗi năm gọi đàn trở lại cánh rừng cố lý đầu nguồn.
Huy ôm chặt cái va-li xách tay nhỏ nhắn của mình, ngồi đơn
độc trên chiếc ghế phi trường nhìn dáng vui tíu tít, rỡ ràng của thiên hạ. Anh bạn lớn tuổi đưa giúp lên phi trường sợ
thức khuya sớm mai trễ giờ đưa báo đã kiếu về sớm. Huy bâng khuâng nhớ lại
những cái ga tàu còn đầy trong ký ức như ga xép Phú Bài, ga tạm An Cựu và bến
xe Nong, Truồi, Cầu Hai , Nước Ngọt - Huế.
Nơi đó, thời thơ ấu Huy cũng đã từng có niềm vui rộn ràng cũng như nỗi
buồn xao xuyến của sum họp và chia xa khi mỗi lần đưa đón mẹ và mấy anh chị đi
về. Giờ đây, ga tàu bay xứ người quá
tân kỳ và đồ sộ, nhưng với Huy thì vẫn thiếu vắng một “cái gì nằng nặng trong
hơi máy”. Tình không vướng thì lòng dạ
dửng dưng!
Mười mấy năm ở Mỹ, Huy đã quen đi về một mình trên chiếc xe
đóng kín, những xôn xao hoa lá trong hồn rồi cũng mòn dần như những cặp lốp xe
chạy hoài trên những xa lộ quá trơn tru nên cứ truột dài không chỗ dựa. Hương hoa và ý nghĩa về một cuộc sống tình
cảm đậm đà, ướt át hình như phai dần theo tháng ngày chạy đuổi với cuộc sống
quá thực tế trên đất nước nầy. Huy độc
thân, làm việc toàn thời gian ban ngày và bán thời gian ban đêm, nên những
khoảng trống mơ mộng đã bị lấp đầy bằng những giấc ngủ mệt mề và những bữa “cơm
fast food” vội vàng cầm trên tay vừa lái vừa ăn.
Thế giới tình cảm của Huy cũng hiện thực mà mơ hồ như con
tàu lầm lũi đi giữa sương mù chệch hướng. Huy không còn quá trẻ để sống vỡ bờ
và cuồng nhiệt cho hiện tại và tương lai; cũng chưa già giống thế hệ đàn anh để
tự hào vu vơ trong vỏ ốc, cố chối bỏ một thực tại chua cay để thay bằng một anh
hùng quá khứ huy hoàng đầy hoang tưởng.ï Huy vẫn đứng bên lề tình cảm lứa đôi,
nhìn những người bạn gái người Việt kiêu sa ngày một xa và những người bạn gái
Mỹ thực tế và xông xáo đến trần trụi ngày một vắng. Trong cô đơn, Huy càng thấy
thấm thía tình thương của mẹ và những gắn bó đậm đà dành cho gia đình và tình
nghĩa anh em ruột thịt ở quê nhà. Những khoản tiền lớn chắt chiu và dành dụm
được bằng đồng lương đi làm ngày đêm không có giờ ngủ Huy hớn hở gởi về đều đặn
cho mẹ, cho anh không một chút đắn đo.
Huy bằng lòng với sự hy sinh cực nhọc bên nầy để có tiền gởi về cho mẹ
được sung sướng, cho anh được thoải mái làm ăn và cho các cháu được học tập nên
người. Có những đêm đi làm về khuya
khoắt, lạnh vùi trong tuyết, Huy chỉ cần nhắm mắt lại, tưởng tượng cảnh bà mẹ
quê của mình vui với bầy cháu ngoan, học hành xuất chúng, bên cạnh ông anh chí
thú làm ăn là Huy đã thấy lòng ấm lại, sung sướng miên man nên tuyết lạnh bỗng
trắng như bông kết thành mơ ước.
Mẹ không biết chữ nhưng đã có anh cả và bầy cháu chăm chút
viết thư đều đặn cho Huy. Những lá thư
từ quê mẹ! Những lá thư quê hương nổi bật với đường viền xanh đỏ quanh bì thư,
bao năm qua đóng vai những chuyến tàu tình cảm chuyên chở yêu thương.
Nghĩ đến mẹ thật nhiều, Huy ôm chặt bao hành lý xách tay
với những món quà của một thuở ước mơ dành cho me. Huy nghe tim đập nhanh khi
liên tưởng đến phút sum họp. Huy sẽ quàng lên vai mẹ cái áo gấm Thượng Hải màu
huỳnh bá điểm hoa lý. Mẹ sẽ cười vui phất phơ tóc trắng khi Huy mặc thêm cho mẹ
cái áo bông mềm với những đường may trấn thủ mà Huy đã đặt mua tận Hồng Kông.
Huy không hiểu bao năm qua gót chân mẹ có còn nứt nẻ khi mẹ mang đôi giày
nhung. Huy biết mẹ vẫn cười vui nhưng Huy sẽ buồn buồn pha chút tủi thân khi
trao mẹ chiếc áo Quan Âm mà Huy đã lên tận tu viện Kim Sơn để thỉnh cho được
những nét thủ bút chữ Phạn tài hoa của thầy Trưởng Thượng. Ðây sẽ là chiếc áo choàng khi mẹ trăm
tuổi. Huy sẽ cận kề bên gối mẹ hay vẫn
ở quê người ngày mẹ mặc áo Quan Âm đi vào vĩnh biệt thì vẫn có bóng Huy gói
ghém trong chiếc áo.
Chuyện kể ngày xưa có một người tình đi trên gai, chạy giữa
tuyết, ngủ gữa đồng hoang nắng cháy mà vẫn ung dung trên những dặm đường dài
không biết khổ vì cảm giác thường là sản phẩm của sự so sánh. Tình cảm của Huy hướng về mẹ và quê hương
cũng dạt dào như sóng lớn. Huy quên đi rất nhanh những nhọc nhằn ngày qua ở quê
người cho niềm hạnh phúc đang hiện rõ dần từng nét trên quê hương.
Huy là người cuối cùng
lên xe, phải nói là “đeo” lên thành xe mới đúng, vì chuyến xe chót trong ngày
quá chật, hành khách đứng chen chân từ trong ra ngoài chật cứng. Cũng là chiếc xe hộp loại Renault đã lê gót
trên cùng một tuyến đường từ ba mươi năm trước. Bác tài xế vui tính thuở nào giờ có vẻ mệt mỏi, ngồi trên hai cái
mền xếp làm nệm xe, ôm tay lái mòn nhẵn, hút thuốc vấn, miệng bập bập nhả khói
buồn hiu giống thân cây gỗ gió già trơ
trụi đợi mãi chẳng thành trầm. Rồi
cũng có một anh lơ xe trẻ tuổi cầm cần ma-ni-ven cong lưng quây túi bụi, chiếc
xe thở phì phò rồi nổ máy cho toàn thân
run lên và chầm chậm lê bánh về làng. Huy không còn cách nào để tránh ngực sát
ngực, vai kề vai với những người hành khách khác. Ðiểm tựa duy nhất là những
cánh tay giơ quá đầu bám chặt vào giá trần xe, buông thả thân xác chao đảo lắc
lư tự do theo nhịp ga, chân thắng của bác tài xế. Mùi mồ hôi, mùi hàng hóa, tiếng nói chuyện lao xao... quen thân
quá như mùi đồng ruộng, như bài hát “Vui Ca Lên” đồng vọng thuở thiếu
thời. Xe lăn bánh lần mò với giàn máy
móc cũ kỹ than van, không đến nỗi nằm đường nên cuối cùng cũng về tới bến.
Chút háo hức mường
trượng trẻ thơ bỗng chùn lại khi Huy vừa bước vào khỏi cái bình phong gia tàu
trước ngõ. Tiếng nhạc kích động giật
gân vang ra từ ngôi nhà ngói đỏ đồ sộ còn núp giữa bóng tre. Cái nhà mới với nền cao sừng sững đầy vẻ
kiêu kỳ tội tình của một cô gái quê thiếu nhan sắc mà cố làm ra dáng cong cớn
thị thành. Ðèn điện xanh đỏ lập lòe và
tiếng hát khét lẹt rống lên đâu đó từ giàn nhạc cụ rẻ tiền nhưng âm thanh cực
kỳ khuếch đại. Căn nhà ba gian hai chái
quen thuộc không còn nữa. Chiều quê với
tiếng ếch nhái và côn trùng gọi đàn êm ả mất hút trong đống văn minh học đòi
cuối mùa làm Huy cảm thấy một lớp đe dọa rờn rợn lẩn quẩn quanh ngôi nhà xưa
giờ đã rùng mình lột vỏ.
Huy đứng tần ngần khá
lâu ngoài cửa chẳng ai để ý. Hình như
buổi tiệc nhậu hát nhạc karaoke đang hồi hứng khởi. Huy nhìn thoáng anh Hai đang ngồi ở bàn giữa với ly bia sủi bọt
không rời trên tay. Tóc anh đã bạc
trắng, để dài, chảy xuống đôi gò má xệ vàng vọt. Thằng Sơn, thằng Hải, hai đứa con trai lớn của anh Hai coi vẻ đã
trưởng thành đang thay phiên nói chuyện gì như hét, tay nầy nắm lon bia, tay
kia cầm điếu thuốc lăm lăm như đấu kiếm bên cạnh những khuôn mặt vừa lạ vừa
quen. Không thể đứng ngoài lâu hơn được
nữa, Huy bước lên thềm vào nhà. Như
thêm một khách nhậu, chẳng ai để ý. Huy
đến sau lưng anh Hai, quàng tay quanh cổ anh, kêu lên nghẹn ngào:
-
Anh Hai! Em về đầy
nì. Huy đây anh nờ!
Người anh cả quay phát
lại như điện giật, ôm chầm lấy em, lay lay như gọi hồn ma về nhập xác.
-
Trời ơi! Huy!
Ðây là Huy thiệt đây à? Chú về
hồi mô mà không cho ai hay biết chi hết rứa?!
Huy chưa kịp trả lời
anh, đã hỏi dồn:
- Anh! Mạ mô rồi?
Ông anh cả còn đang trả
lời lúng túng câu gì chưa rõ thì con Vạc từ dưới bếp chạy lên, nhào tới cầm tay
Huy khóc nức nở. Vạc là con gái của người
giúp việc cũ đã sinh ra và lớn lên trong căn nhà này, nên được mẹ Huy coi như
con cháu ruột thịt. Cảm thấy như có một
thoáng lúng túng bất thường, Huy chụp ngay Vạc và hỏi tới tấp vào tai nó:
- Vạc, mệ mô rồi?
Con Vạc trợn mắt lùi lại
nhìn Huy trân trân như nhìn một hiện tượng quái dị:
- Thì mệ nằm ngoài đồng
chớ mô nữa.!
Huy không chắc mình đã
nghe rõ, hỏi lớn tiếng:
- Cái chi? Mệ ở riêng
à?
Con Vạc lại bù lu, bù
loa khóc lên. Vừa khóc, vừa kể:
- Chú Huy, chú hỏi chi lạ rứa? Mệ mất hai năm
ni rồi, chú ở Mỹ gởi tiền về lo đám, xây lăng cho mệ, còn hỏi chi nữa!
Huy run rẩy ngồi phịch
xuống, ôm cứng chân người anh cả hỏi cuống cuồng:
- Anh Hai!
Mạ mô rồi? Chỉ cho em mau đi
anh. Mau lên! Xin đừng ai nói láo với tôi nữa.
Trời ơi, Mạ! Con về với mạ đây
mạ nì!
Không có tiếng trả
lời. Huy buông chân người anh đang ôm
đầu đứng sững với khuôn mặt tái xám, rồi lảo đảo chạy nhanh vào bàn thờ. Mẹ đó.
Mẹ chỉ còn là cái bóng thờ lúp mặt sau tấm khăn vải đỏ. Huy cuồng lên, vươn tay ôm khung ảnh của
mẹ. Sau lớp vải đỏ, sau khung kính bụi
mờ là khuôn mặt mẹ. Huy ôm ảnh mẹ vào
ngực và lăn lộn quanh nhà với cơn lốc tình cảm cho đến khi người y tá đến băng
những vết thương do khung kính vỡ cắt vào người Huy. Nước mắt chảy nhiều hơn máu, nhưng có vị thuốc nào băng bó nổi
những thương tích cắt xé tâm hồn và cầm được nước mắt của một đứa con vừa biết
mình vĩnh viễn mất mẹ.
Ðã ba ngày, từ lúc tinh
mơ cho đến khi trời tối mịt, Huy chỉ quanh quẩn nơi Cồn Làng. Ðây là thế giới
im lìm của vĩnh cửu, là vùng mồ mã của tổ tiên và con dân làng Tây Hạ sau khi
nằm xuống và trở về với đất. Huy nhổ
cho hết những cây cỏ may lơ thơ cuối cùng quanh mộ mẹ. Những nén nhang nối đuôi nhau cháy cho giòng
khói lam hiền và rất mong manh chảy trên đồng vắng. Nhìn những bụi dứa hoang chen chúc muôn đời trên mảnh đất nghèo
cằn cỗi, theo dõi những con ong muối về xây tổ ẩn dưới cọng lá mâm xôi, Huy
bỗng thấy thèm khát một mái nhà, một
khuôn mặt trìu mến và bàn tay ve vuốt thân yêu. Mẹ mất rồi. Mẹ đang yên nghỉ
dưới bầu trời xanh quê hương lồng lộng.
Bàn tay Huy đã chằng chịt vết cắt của cỏ dại và cháy nâu với nắng gió
đồng hoang, nhưng cái nghèn nghẹn không tên trong lòng vẫn không vơi bớt. Huy lẩm bẩm mấy câu thơ nổi loạn của Nguyễn
Ðính đang trở về trong vô thức: “Mả cha cuộc đời quá vô hậu! Nhìn tới nhìn lui
không biết thù ai...” Uất nghẹn, tủi
thân, giận dữ, thương hại, lưu luyến, chán ghét... đang là mớ bòng bong cảm xúc
lắng sâu trong lòng Huy. Ông anh cả
bản lãnh và uy quyền lẫm liệt một thuở trong gia đình giờ là một phế nhân của
thời cuộc, đành tâm dấu tin mẹ mất với đứa em út tha hương vì nguồn lợi lộc bạc
tiền. Nhớ những đồng tiền chắt chiu
Con đường qua ruộng,
băng đồng quen từ thời tuổi dại mở ra trước mắt. Qua cồn Gió, cồn Sim, cồn Nổi, cầu Bàu. Có tiếng kêu đâu đây của mẹ, Huy dừng lại
ngoái nhìn cồn làng nhưng chỉ thấy mây mù bao phủ. Huy không biết mình đang
khóc hay mồ hôi và mây mưa làm ướt đẫm mặt mày. Huy thấy mình nhẹ hẫng rồi bay đi, vi vu trong gió... Huy mở
choàng mắt dậy và thấy mình đang nằm gối lên ngôi mộ hoang đầy cỏ tranh trong
bóng tối. Huy nhớ lại là mình đã không
ăn gì trong suốt hai ngày. Sự đày đọa
thể xác và nỗi uẩn ức bùng vỡ làm Huy chao đảo. Huy gượng vùng dậy và tiếp tục xách gói hành lý nhỏ bằng cái nón
cời chỉ còn đựng giấy tờ và tiền bạc, chạy lúp xúp theo đường quốc lộ 1. Tới được cái ga xép Phù Lương, Huy chỉ còn
đủ sức lết tới, lẫn trong đám người đang chờ chuyến tàu chợ vào Nam.
Huy rời ga Bình Triệu vội vàng như trốn chạy. Cái xa lạ của con người ít ra cũng có thể
làm Huy cảm thấy dễ chịu, nhưng cái xa lạ của đất nước lại làm Huy se
lòng. Ðất nước cũng chỉ là vùng đất
cát mênh mang khi thiếu chất keo của tình người và chất men của kỷ niệm. Vùng đất hứa trong bao nhiêu năm giờ bỗng
thành xa lạ. Thành phố không quen và
con người chưa hề biết di động tới lui như bóng mây giữa khung trời khuya và
những mảnh sao băng lạnh lẽo, vụn rời, xa lắc.
Huy lửng thửng tìm đến chiếc xe xích lô đậu ở góc đường chẳng phải tình
cờ mà vì sợ những mời gọi vồn vã, giành giật.
Huy như một con chim bị gió cuốn trong cơn bão của bạc tiền. Một ngọn gió thu chớm lạnh cũng đủ làm cho
chim rùng mình lẫn trốn.
Cho đến khi ngồi hẳn trên xe rồi mà Huy cũng chưa biết mình
sẽ đi đâu. Người đạp xe với khuôn mặt
sạm nắng, nhưng vẻ phong trần vẫn chưa xóa hết những nét thanh tú sau đôi kính
cận và dáng trầm tĩnh, chịu đựng đơn độc. Hình như chẳng có gì ngạc nhiên trong
giọng nói, ông hỏi Huy:
. . . . . . .
(Còn Tiếp . Xin tìm đọc Con Yêu Bánh Nậm (xuất bản năm 2003)
31/12/2003: Hai cuốn “CHUYỆN KHẢO VỀ HUẾ” v à “CON YÊU BÁNH NẬM”
sẽ đươc Các Thân Hữu của Tác Giả tổ chức ra mắt sách một
ngày rất gần đây tại Houston Texas Xin đón xem . . .