VĨNH TÙNG… VẪN LÀ NHƯ THẾ!

(Nguyễn Phước Vĩnh Tùng, 1938 – 13. 12. 2004)

Tin anh mất đến đã mấy ngày rồi. Cũng đã chu toàn mọi việc của một người bạn đối với người ra đi: phúng điếu, chia buồn, loan tin, thảng thốt chia với người còn lại đôi câu. Nhưng hình như có một điều gì chưa xong, chưa hết, một điều chưa dứt, một điều không lặng lẽ ra đi như thế, cũng không phải như một thứ lưu luyến, tiếc nuối, bỏi vì nó tươi mươi, sống động, chứ không ngắc ngoải điêu linh, một điều gì còn lại trong lòng rất “sống” không chết. Hình như bởi điều ấy mà lòng tự dặn lòng, lần ni thôi không viết một chữ ai điếu, nên giữ riêng một góc nào đó…một góc nào đó trong lòng không có bóng dáng của sinh tử chen vào… dành cho những đứa con của niết bàn trần thế…của những enfants du paradis một thời xưa.

Nhưng rồi giữa phố xá Noen phương trời tây, Trịnh Công Sơn bỗng vu vơ trên không “Xin cho bốn mùa, đất trời lặng gió, đường trần em đi, hoa vàng mấy độ… một cõi bao la, em về đâu đó”. Tự dưng nóng bờ mi. Thời gian đang được ghì giữ đóng khung bất định bỗng lung lay, chia bờ giữa ở và đi. Giữa ở và đi, đất trời lộng gió, đã có bao nhiêu con đường bạn bè chia chung một quãng, bao nhiêu lần gặp nhau, vui buồn thời ấy? Thời đi học, thời sinh viên tranh đấu, thời thanh xuân, thời già cỗi?

Năm 2001 sau chuyến thăm Huế trở lại Ðức, tôi viết thư cho anh HVGiàu kể chuyện Huế, chuyện gặp Vĩnh Tùng, người bạn thời Ðệ Nhất Quốc Học và người anh em đồng hành trong thời phong trào SVPT 1963:

“Hôm về Huế ăn cơm ở nhà Hiệp có chị Quế, Côn, Vĩnh Tùng. Sau đó Côn chở xe Honda đưa KL về, còn Tùng thì đạp xe đạp đi theo. Ði trên đường Nguyễn Huệ, hai bên có hai dãy dừa cao, anh còn nhớ không. Lúc ấy trời đã tối, đường về đêm, ít người qua lại, cả ba đứa cao hứng, thấy như hồi còn sinh viên, học sinh, Tùng bảo Côn, thôi khoan đưa Kim Lan về, cứ thả xe chạy từ từ hết đầu đường đến cuối đường rồi quay trở lại mấy vòng như thế - trên con đường thời xưa có tên “promenade des amoureux” - vừa đi vừa nói chuyện tầm phào, không đâu ra đâu.

A! cái khí trời hôm ấy! Trăng lên muộn, mờ nhạt nấp sau những tua lá dừa, răng mà giống thời xưa như rứa. Tùng thì đạp xe tò tò đi theo, xe Honda thì chạy chậm như rùa bò, tự nhiên thấy trong lòng vừa thanh thản vừa nghe nhói nhói con tim, mơ hồ như có tiếng gọi của ai hay của chính mình từ quá khứ xa xăm? Cái thời nào đó? Cái thời xưa ấy, hồi còn xỏa tóc bờ vai, mặc áo lụa, đạp xe đạp đi khắp các nẻo đường xứ Huế, vừa sợ vừa thích khi có anh chàng nào vơ vẩn đi theo…Hôm nay “liếc” sang thì thấy cái anh chàng Vĩnh Tùng nay đã sún răng, miệng cười sệu sạo, tóc hói đi gần hết. Thấy thương ơi là thương, tội ơi là tội, đến ứa nước mắt. Chao ơi, mới đó, ngày nào, bây giờ…Cái chàng Vĩnh Tùng ngày xưa hùng dũng đạp xe đạp, tình nguyện đưa những cô bạn nhỏ về sau khi đi tập văn nghệ ban đêm, như ông anh cả, không một chút hậu ý, cứ phứa ngang chuyện trai gái của người khác, cứ hề hề nhe răng cười cản mũi đầu trâu những đứa lén phén đến gần, hiên ngang, thẳng như ruột ngựa, phơi hết phổi bò…NAY VẪN LÀ VĨNH TÙNG NHƯ THẾ sau bao thăng trầm của cuộc sống, với chiếc xe đạp cũ mèm, sau bao nhiêu bầm dập, vẫn cười hì hì …lọc tọc đi về lận đận với vợ và một đàn con…

Cả bọn đi tới đi lui ở đường hàng đoát mấy vòng rồi bảo nhau, thôi rứa là đủ rồi, lần sau…Có một lần sau nữa không?...”

(thư gửi anh HVGiàu, 08.02.01)

[Trong hồi ký 63, tôi viết về Vĩnh Tùng, người đồng sáng lập đoàn Sinh Viên Phật tử Huế 1962, và cùng dấn thân trong Pháp nạn 63].

Tôi đến ngồi bên cạnh Vĩnh Tùng hỏi nhỏ : “Tùng thấy răng ?” Anh bĩu đôi môi với hàm răng vồ của gương mặt thanh niên Huế điển hình, cái mũi sư tử nhấp nhô: “Thì không về cha răng! Ai về thì về, tui không về!” “Rứa ba Tùng có bị chi không?” “Ui chao chị không biết, ba tôi còn theo chùa hơn tui nữa đó. Ông là cánh tay mặt hộ pháp của khuôn hội đó chơ! Ông không sợ mô!”. (Thái Kim Lan, Những ngày tháng không quên, hồi ký 1963, website Khuông Việt, số 7)

Trong suốt thời Pháp nạn anh đã là một Phật tử trung kiên bình dị, hăng hái và rất đoàn kết với tất cả anh em. Gia đình hoàng phái theo Phật ở Huế thuần thành. Anh đến chùa, ăn chay, làm Phật sự an nhiên tự tại, không thắc mắc như những tên sinh viên mới nhập cuộc như tôi. Anh lên chùa tuyệt thực như thi hành một bổn phận trong gia đình, theo gương của người thân, nhưng lại trải lòng đơn sơ nhất, vẫn luôn là một trong những người cuối cùng gắn bó với chùa trong cơn hoạn nạn. Trong lớp học anh vẫn là Vĩnh Tùng bất ngờ đứng về lẽ phải trong nhiều tình huống, bằng lý luận trực giác “cha răng”, làm cho những người thuộc phe chuyên môn khúc mắc lý luận như tôi lắm lúc đâm cáu.

Lần cáu thật sự khi gặp anh lại trong thập niên 80/90, sau mấy mươi năm xa cách. Tôi đã không biết con đường tiến thân của anh trong khoảng 30 năm xa cách đã như thế nào – nghe nói anh là nghị sĩ hay dân biểu gì đó trước 1975 – nhưng khi gặp, chỉ thấy một Vĩnh Tùng khốn đốn trong cảnh nghèo túng, cảnh chung của hầu như tất cả mọi người, lại thêm gia đình đông con đến ngạc nhiên trong thời buổi ấy. Tôi lý luận với anh để đi tìm một giải pháp kinh tế thoát hoàn cảnh, khi biết anh đông con và còn muốn tiếp tục có thêm con, tôi khắc khổ theo kiểu duy lý giải phóng phụ nữ phương tây, tôi nghĩ trong trường hợp này anh phải có kế hoạch gia đình, anh cười hì hì, ngữa bàn tay lý luận với năm ngón tay, bảo tôi: “cha răng, con đông là hạnh phúc, con đông mới có người nối dõi, cha răng, vẫn có con nữa, cha răng!”. Tôi chịu thua nước cờ bảo thủ ấy nhưng được an ủi với ý nghĩ anh có hạnh phúc gia đình. Trong 10 năm kế tiếp, nghe nói anh cùng gia đình yên vui hạnh phúc trong „tri túc tiện túc, đãi túc hà thời túc“. Có thể nói anh không đi trước về sau, không bôn ba hải ngoại, anh thương vợ thương con, nên anh ở lại Huế và lo người kế dõi tông đường như là bổn phận của một con trưởng trong gia đình. Thành công của anh là ở người vợ hiền và những đứa con ngoan, một thành công vượt trội mọi người anh em.

Những tháng cuối cùng mang trọng bệnh, được tin anh bình tĩnh và không đau đớn trong sự săn sóc của gia đình, bạn bè, của các sư cô, của chị Xuân Quế, của chùa, anh còn nhắn gửi, anh muốn chia xẻ tình thương ấy cho những người đang bị trọng bệnh như anh.

Nghe nói anh an nhiên khi từ giã cõi đời. Có phải sự an nhiên này là đóa hoa vàng anh đã lượm được trên những nẻo đường và đã vun xới trong tâm, trong lúc có người đã bị cuốn theo chiều gió? Như một chứng thực cho tôi “Vĩnh Tùng…vẫn là như thế”, ở nơi một góc trái tim mà tôi dành cho những “đứa con của niết bàn trần thế” và nhất định sẽ giữ mãi không cho một vọng niệm đối đãi sinh tử nào len vào.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Nam Mô Tiếp Dẫn Ðạo Sư A Di Ðà Phật

Muenchen, 18. 12. 2004

Ngày đưa tiễn anh Vĩnh Tùng tại Huế.

Thái Kim Lan