TẢN MẠN SAU CƠN LŨ

Ba ngày liền Chàng Thuỷ Tinh lì lợm cố thủ Kinh Thành, những ngày tiếp theo, chàng lui về trấn thủ những vùng đất lân cận:Hương Trà, Quảng Điền, Phú Vang…Có lẽ chàng không biết rằng Nàng Mỵ Nương của Đất Thần Kinh là…Huyền Trân Công Chúa đã sang ngang, không cùng Sơn Tinh với quà cưới là “voi chín ngà, gà chín cựa ,ngựa chín hồng mao…”,mà cùng Chế Mân với sính lễ là hai châu Ô,Lý và với một cõi lòng nát tan.

Ba ngày liền Huế ngập trong cơn mưa, mưa xối xả, mưa không ngưng nghỉ, “mưa không ngước mặt”…Cả vùng đất Thuận Hoá chìm trong biển nước mắt của nàng Huyền Trân hay trong cơn cuồng nộ của Thuỷ Thần? Người dân Huế lại được chứng kiến cơn giận của dòng Hương. Không quằn quại, ray rứt như nỗi đau trong cơn lũ cuối thế kỷ, không bị hụt hẩng, bị “sốc” như lần nhìn thấy màu vàng vẫn lỳ lợm bám mãi trên con sông thân yêu vốn xanh biếc, đó là nỗi đau “Sông Hương biến thành sông Hồng” mà nguyên nhân là lượng đất đá đổ xuống dòng sông khi làm đường Hồ Chí Minh.Nỗi đau lần này trầm lặng hơn, sâu lắng hơn, như một người mẹ đã hiểu rõ tâm tính của đứa con yêu dấu, đôi khi ngỗ nghịch.

Cùng với cơn mưa, nước sông bắt đầu tràn bờ, tràn đồng ruộng, tràn các con đường, tràn vườn tược, rồi tràn vào nhà. Những bước đi không hối hả như trận lụt cuối thế kỷ mà chậm rải hơn, cứ thế leo dần lên, từ bậc tam cấp trước nhà, leo vào ghế salon, rồi chểm chệ lên bàn, lên giường. Nếu hỏi mức nước cao ngang đâu? Người Huế sẽ trả lời: Nước ngang mắt cá, ngang đầu gối,ngang bắp chân.ngang bụng, ngang cổ, lút đầu. Như vậy, đối với họ, dụng cụ để đo độ cao của nước lụt không là thước tấc mà bằng chính …cơ thể mình.

Gia tài ít ỏi của người dân “mùa đông thiếu áo, hè thời thiếu ăn” cũng được xoay xở lên theo mức nước. Thùng gạo được di tản trước tiên, đưa lên chỗ cao nhất. Chiếc xe máy, phương tiện đi lại khá phổ biến của người dân Huế, được khiêng lên giường, rồi những vật dụng khác cũng được di chuyển theo. Cơn lũ 1999 đã là một kinh nghiệm đắt giá cho người Huế về sinh mệnh của con người, bởi vậy, đợt này, một số người dân đã “bỏ của chạy lấy người”. Cũng may là sau trận lụt thế kỷ, một số người dân Huế ở các vùng Thành Nội, Kim Long, Long Thọ, Vỹ Dạ…và các vùng ven nữa, đã ngậm ngùi bán bớt mảnh vườn hương hoả của cha ông để có thể lên thêm một tầng lầu hay một tầng gác làm nơi tránh lụt.

Người Huế từng” sống chung “với nhiều thứ, đói nghèo, bệnh tật, bom đạn, chiến tranh vv…, giờ đây họ phải chấp nhận “Sống chung” với một thứ nữa: “Sống chung với lũ”, một sự thoả hiệp tưởng chỉ có ở Đồng Bằng Sông Cửu Long. Những con mắt Huế trủm sâu vì những đêm không ngủ, thức canh chừng những bước chân của Thuỷ Thần.Trong ánh đèn dầu leo lét những đêm đó, tưởng mình đang trở lại thuở hồng hoang…

Cuối cùng thì Chàng Thuỷ Tinh cũng nói lời từ giã, không quên tặng cho Huế một món quà, đó là khối lượng khổng lồ…bùn, mà cho đến bây giờ, mười ngày sau cơn lũ, có những con đường vẫn chưa thể lưu thông. Bạch Đằng, Huỳnh Thúc Kháng là hai con đường hân hạnh nhận phù sa của sông Hương nhiều nhất, có nơi bùn ngập đến gần cả mét. Năm 1999, lần đầu tiên tôi biết thế nào là màu mỡ của phù sa. Dân Huế đùa: thành phố này sắp sửa mở nhà máy … chocolate.

Giờ đây nước đã hoàn toàn rút khỏi đất Phú Xuân, nhưng lượng nước ở các sông lại không trở về mức bình thường, một vài khúc sông đã khô kiệt nước, chỉ còn thấy đáy sông. Đó là khúc sông Ngự Hà, đoạn từ cống Vĩnh Lợi đến cống Thuỷ Quan, khúc sông Bạch Yến …. Và mực nước của sông Hương cũng thấp hơn nhiều so với cùng thời những năm trước đây mặc dầu Huế vẫn đang trong mưa.

Dự án hồ Tả Trạch là một phương án hữu hiệu để ngăn bớt lũ lụt cho Huế, đã có từ sau trận lụt thế kỷ nhưng đến nay vẫn chưa khả thi, trong lúc đó mỗi năm người dân Huế vẫn tiếp tục bị “ trời hành cơn lụt “ và những thiệt hại về vật chất, tinh thần là hết sức nặng nề. Chỉ tính nỗi khiếp sợ của một người dân Huế là mất đi triệu triệu … nơron thần kinh, nhân lên cho dân số. Con số 36 người chết và bị thương, trên một trăm tỉ đồng thiệt hại lúa giống hoa màu, chăn nuôi thuỷ sản trong trận lũ này, tuy chỉ bằng một phần mười con số của năm 1999, nhưng cũng đã là một đau xót quá lớn cho người dân Huế, vốn đã gánh chịu nhiều thiệt thòi trong đời sống, chưa kể những lúc bão lũ, thiên tai …

Thanh Nhã

Huế, tháng 12 - 2004