Lãng mạn là gì ?

Năm mười sáu tuổi, K cùng cô bạn gái, trong giờ ra chơi, đứng bên cửa sổ nhìn ra sân trường. Các bạn đang vui đùa ngoài bãi cỏ, dưới hàng phượng vỹ. K hỏi bạn "Làm răng mình biết là mình thật sự thương người mô đó mi hè? ". Cô bạn K tuy lớn hơn K có một tuổi thôi mà đã có người yêu rồi. Cô nói : "Mi có ai chưa mà hỏi?" K mắc cở nói "Không biết.". " Rứa thì khi mô mi có ai đó thì mi biết liền.". Biết cái chi ???

Không như ở Saigon có những cơn mưa bất chợt, những cơn mưa đám mây ào xuống như ông trời vụng về làm đổ ly nước, vội vàng chụp lại, Huế mưa lai rai, mưa hoài không dứt. Sáng đi học, thấy trời đầy mây mà không chịu đem áo mưa theo, để khi đi qua đò, mưa xuống làm răng mà có một mái hiên nhà để chạy đến trú mưa ? May mà có người cho che chung một áo . Khoảng thời gian cùng ngồi bên nhau ngắn ngủi ấy, dưới những sợi tơ ướt giăng mắc ấy , đã sống dài lâu trong lòng của chàng họ Trần, đã trãi lên giấy , và đi vào hồn thơ trong K . " Khi mô mi có người thương rồi mi sẽ biết. " Biết thiệt không ?

Trời mưa thì mặc trời mưa
Che chung một áo gió lùa cũng vui
Nước từ thượng giới xa xôi
Đọng trên mái tóc em mời ngang lưng
Long lanh mắt ướt mưa đông
Tay trong tay ấm mà không chịu thề
Để chừ mưa gió lê thê
Lại ngồi nhớ Huế hồi tê với người
Mưa giăng kín cả khung trời
Áo mưa chợt rộng một thời nghiêng che

Mưa không chỉ giăng trên sông Hương, trên chuyến đò ngang . Mưa giăng qua cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp . Đường xe đạp chỉ dành cho một người thôi ,đi thành hàng , mà không chịu theo quy luật , nhất định đi song đôi , làm bánh xe đôi khi loạng quạng vì chạm vào lề của người đi bộ . Nhất là vào những ngày có gió , cầm lái cho vững đã khó rồi . Những lúc ấy , xin dành đi bên có gió để che bớt cái buốt lạnh mùa đông . Nước mắt bây giờ xin nhỏ xuống trên má hoà với nước mưa cho một thời quá khứ . Đưa em về dưới mưa , nói năng chi cũng thừa . Đưa về rồi , sẽ phải trở về nhà , một mình , qua cầu lộng gió . Không có ai để chở che buốt giá mùa đông . Đèn đường hiu hắt . Huế mưa buồn biết chừng mô . " Khi mô mi có người thương rồi mi sẽ biết . " Biết mà đâu có hiểu .

Một hôm đi giữa đông người
Chợt nghe ai nói ai cười thật quen
Biết mình lầm vẫn dõi tìm
Một trời kỷ niệm bỗng nhiên chập chùng
Người xưa siêu thoát hư không
Chỉ còn ta nhớ mênh mông một trời


Tan học ra , chạy ào xuống chỗ để xe , lòng đinh ninh là mình đến lấy xe trước , rồi sẽ leo lên yên mà phóng về nhà , để trốn người , trốn mình . Trốn cặp mắt to sáng mà ranh mãnh , thông minh , nhìn như nói thầm , bạn ơi đứng lại đi thôi , tôi có làm gì bạn đâu . Xuống đến nơi gởi xe đã thấy đứng đó rồi , miệng cười tươi , tay cầm hai trái xoài ( chắc xin của Mạ vừa đi chợ về ). " Nì , xoài cho K nì " . Lúng túng , mắc cở để mô cho hết . Hai trái xoài căng mọng, mọc mời , nằm im trong giỏ xe , đùa với nhau, khúc khích mỗi lần xe vấp đá . Hai trái xoài nằm trên bàn học , vàng ươm , nhắc nhở đến bàn tay ân cần đưa trao . Sắp đầu hàng rồi . Khi mô mi có người yêu thì mi sẽ hiểu . Mà đã có gì đâu .

Những món quà nho nhỏ
Đựng đầy một cuộc tình
Tìm khắp cùng thiên hạ
Có ai được như mình

Học trò thì nghèo rớt mùng tơi , tiền mô mà đi ăn tiệm . Đi dạy kèm thì có đồng mô về đưa mạ đồng nớ để mạ ăn trầu . Lâu lắm lắm mới dồn đủ để mời nhau ăn một bữa cơm ở quán Cơm Âm Phủ , dưới ngọn đèn vàng . Sang quá . Kêu tôm càng nướng . Nhìn con tôm lớn đỏ au ngon lành mà ... còn cả vỏ , làm răng mà ăn . Không lẽ gắp cả con lên mà cắn à . Thấy vẻ tần ngần , bèn hy sinh lấy tay lột vỏ , lóc từng miếng thịt bỏ vào chén cho . Vừa làm , vừa nói " Lần đầu tiên làm cho người khác đó nghe . Không làm cho người thứ hai mô " . Biết rồi , con cưng mà , cái chi cũng có người khác làm cho cả . " Khi mô mi có người thương rồi mi sẽ biết " . Biết mà không giữ .

Trong tâm treo chiếc giỏ mây
Bao nhiêu kỷ niệm chất đầy ở trong
Dành khi mưa gió qua song
Săm soi từng đoá ấm lòng mà đi

Trăng Trung Thu sáng quá . Trời trong vắt không một gợn mây . Ánh trăng toả xuống ôm chầm lấy những hàng cây , thoa kim nhũ lên từng ngọn lá , rót mật vàng ươm lên khoảng sân nhà đằng trước , nơi có gốc dạ lý đang toả hương liêu trai ngào ngạt . Không gian huyền hoặc quá . Lòng thấy bâng khuâng , xao động nhẹ nhàng . Ngồi bên nhau trong tranh tối tranh sáng , mắt soi ánh trăng sáng long lanh , mà lại thật dịu dàng . Thời gian trôi nhẹ qua , chậm như đứng lại . Ừ , đứng lại đi , cho đêm không tàn , mãi mãi . Đã chắc mình biết gì không ?

Trà sen thơm thoang thoảng
Ngắm hoa mà nhìn nhau
Nửa mặt chìm bóng tối
Nửa mắt sáng trăng sao

Bánh Trung Thu cùng chia
Ngọt như vị hương quê
Thơm như lòng vừa chớm
Cầu đêm dài lê thê

Những gì đẹp thường tàn nhanh không ngờ . Tàn mà hạt còn đó , rơi xuống tâm hồn lại đâm chồi . Rể len lỏi xuống tận cùng nỗi nhớ . Lấy quên lãng làm tấm chăn bọc hết kỷ niệm , thắt nơ cho đẹp , cất vào một góc riêng tư . Tình yêu là vậy sao ? Khi mô mi có rồi mi sẽ biết . Biết như thế để làm gì ?

Cho dù đã trãi hết lòng
Đã phơi hết mật đã đong hết tình
Cho dù trao hết niềm tin
Một mai chợt thức mông mênh là buồn

Sau những năm tháng lặng câm là một ánh mắt mới , dung dị , chân thành . Những lá thư từ quân trường gởi về gần như hàng ngày . Những lời vu vơ kể chuyện tập tành , chuyện bạn bè , vô thưởng vô phạt . Nhưng đằng sau những dòng chữ là một quyến luyến không rời , một nhắc nhở đến những ngày mới gặp . Rồi những lá thư kể chuyện ra trường , những ngày lênh đênh mở đầu cho một binh nghiệp mới . Và từ xa đã tìm về , để bước một bước xa hơn . Những con đường Thành Nội mang dấu chân song đôi , đường Lê Lợi để nhớ những ngày Đồng Khánh . " Khi mô mi có người thương rồi mi sẽ biết " . Sẽ biết , biết thiệt không ?

Hai chúng ta sẽ tan hòa làm một
Biên giới hai ta sẽ nhẹ như tơ
Mộng sẽ trôi tan vào với thực
Đời sẽ là một chuỗi những lời thơ.

Năm 22 tuổi lấy chồng . Chồng lênh đênh hoài . Mỗi lần chồng ghé bờ thì bạn bè đến kéo chồng đi mất . Đêm chồng về thường say vùi vì chiều bạn . Chồng nhiều bạn quá . Lấy khăn ướt đắp lên trán chồng . Chồng mở mắt , mỉm cười xin lỗi , nắm chặt tay K rồi nhắm mắt ngủ tiếp . K ngồi nhìn chồng ngủ say . Mặt còn trẻ con quá , mới có 25 . Chồng đi rồi , K lại đứng bên cửa sổ , như đã đứng cùng bạn năm 16 , nhìn ra khoảng trời xanh và những mái ngói không đều , hỏi nhỏ cô bạn đang ở nơi nào xa xăm : " Làm răng mình biết người mô đó thật sự thương mình mi hè ? " " Khi mô mi có người thương mi rồi mi sẽ biết " Mà biết cái chi ?

Tôi đang ra khỏi chiêm bao
Đem thơ người kéo tôi vào làm chi
Mộng hoà với thực nhiều khi
Vẽ vời thêm gió thêm mây cho hồng
Nhìn quanh chỉ thấy trống không
Tôi ngồi khóc với tấm lòng trắng tinh

Những đứa con ra đời , rồi chạy loạn . Chồng cõng con leo lên thang dây để lên tàu . K theo sau với hai đứa con . Đông quá và hỗn độn quá . Chồng leo qua thành tàu , quay lại nắm tay con kéo lên trước , kéo K lên sau . Nắm tay chồng , thấy vững chãi làm sao . Nhớ lúc còn quen nhau , chở nhau đi trên chiếc Velo Solex , vòng một tay ôm bụng chàng , tay kia nắm yên xe . Chàng lái xe một tay , tay kia ôm tay K đang đặt lên bụng mình , yên tâm . Bàn tay ấy đã buông thỏng , bỏ quên từ rất lâu , bỗng như lại trở về , giữa hỗn độn của người và đất trời . " Khi mô mi có người thương rồi mi sẽ biết " . Đã biết được gì chưa ?

Quay lại đây Em , vòng tay ta còn ấm
Thật thân quen dù có lúc xa xôi
Hơn nửa đời còn nhớ thuở đôi mươi
Tình thuở ấy giữ lửa cho tháng năm dài rất nhạt

Đất khách buồn lạ lùng , đầy ưu tư , tiếc nhớ .Cuộc sống như thời tiết miền cực Bắc , tuyết đầy trời, trắng một màu , đêm dài lê thê , đầy bóng tối . Sóng rồi cũng êm , gió rồi cũng im . Chim non rời tổ . Còn bốn bàn tay trống tìm đến nhau , thân quen , gần gủi , ngày tháng theo nhau qua , bình an , phẳng lặng . Lại nhớ đến bạn " Khi mô mi có người thương rồi mi sẽ biết " Bài học biết đáng giá một đời đó bạn hiền ơi .

Khi tôi còn, tôi ôm đời hạnh phúc
Từng phiến cỏ hoang, từng tấm tơ giăng
Từng đám rêu phong, từng vùng hoa dại
Từng chút mây qua, viên sỏi bên đường

Khi tôi còn, tôi giữ từng hơi thở
Từng nụ cười hiền, từng chữ người trao
Lọc đi hết những ưu tư phiền muộn
Chỉ còn trong tôi năm tháng ngọt ngào

Đặng Lệ Khánh