Chuyện Ngày Xưa … Nhớ Nhớ … Quên quên.

( Viết tặng Thái Kim Lan và bạn bè thuở học trò)

Quế Chi

Những gương phấn đấu ( tiếp… tiếp theo) NHÀ MAY MỸ LỆ

Trong thành phố Huế có rất nhiều nhà may Âu Phục có tiếng tăm như Nam Việt, Minh Châu , Bảo Thành, nhà may Chúc, Việt Hùng, Tự Lực, Tân Đức v.v... , nhưng chuyên may áo dài phụ nữ thì chỉ có hai nhà may được qúy bà qúy cô ưa chuộng là Nhà May Mỹ Lệ ở đầu đường Thượng Tứ ( ngã ba Thương bạc) và Nhà May Tân Nghiệp ở đường Trần Hưng Đạo, xeo xéo trước chợ Đông Ba và sau năm 1975 thì có thêm Nhà May Chi ở đường Mai Thúc Loan trong cửa Đông Ba. Nhà may Nghĩa Thành gần Nhà May Tân Nghiệp trên đường Trần Hưng Đạo cũng may áo dài phụ nữ nhưng có lẽ không được xuất sắc lắm cho nên ít nghe ai nhắc đến, nhà may Việt Hùng ở đường Gia Long ( Ngã Giữa) vì vừa may đồ Tây pha lẫn đồ Ta cho nên qúy bà qúy cô không tin tưởng lắm chăng ?

Kể từ ngày họa sĩ Cát Tường cho ra đời mẫu kiểu áo dài Le Mur đầu những năm 30, thì được phụ nữ khắp 3 miền tán thưởng nhiệt liệt, chiếc áo dài sau nhiều biến cải theo thời gian cho phù hợp ý thích của phụ nữ cũng như cảm quan mỹ thuật của thời đại, đã trở thành chiếc áo dài truyền thống của phụ nữ Việt Nam.

Đặc biệt chiếc áo dài vừa dịu dàng vừa kín đáo lại thích hợp với tâm tình người con gái và đàn bà Huế nên ai cũng ưa thích. Không những các bà trong giới qúy tộc thượng lưu, các bà trong giới tiểu tư sản trung lưu, các em học sinh các trường nữ trung học, ai ai cũng mặc chiếc áo dài khi ra đường ,khác nhau chăng là màu sắc và chất liệu lụa là, gấm vóc hay vải thô. Thâ.m chí đến các bác, các chị em trong giới buôn thúng bán bưng nghèo khổ ,đi chân không, kĩu kịt quang gánh trên vai mà khi mô ra đường là cũng khoác vội chiếc áo dài dù cho có vá năm ba miếng như áo cà sa của các  bậc tu hành.

Vì thế cho nên có thể nói ai may áo dài đẹp thì rất dễ thành công ,trở nên giàu có như anh chị nhà may Mỹ Lệ trong xóm Thượng Tứ của tôi.

Cùng trang lứa với anh Nuôi y tá, anh Thảo chụp hình, anh Duyên thợ đóng giày thì anh Lệ thợ may là một trong mấy tấm gương phấn đấu sáng lòa vinh quang mà con cháu chúng ta nên biết và noi gương.

Anh Lệ là con thứ năm trong gia đình có 13 người con , anh là con của Mệ Vinh ở trên Thượng Thành (Eo Bầu), ngày ngày Mệ gánh cháo vịt từ trong Cửa Thượng Tứ ra bán ngoài xóm Thượng Tứ. Như chúng ta đã biết bò thì hôi mùi bò ,vịt thì hôi mùi vịt, rứa mà nồi cháo vịt Mệ Vinh thì thơm phức ,nhìn tô cháo vịt Mệ Vinh thì không ai không thèm chảy nước miếng . Tô cháo nóng, hạt gạo rền dưới một lớp mở vàng, hai ba miếng huyết vịt màu nâu với mấy lát thịt vịt béo ngậy và nhúm hành ngò xanh,ba lát ớt đỏ được đặt trên một cái nia nhỏ với một chén nước mắm ớt gừng là một trong những món ăn bửa lỡ của bà con trong xóm. Chiều mô bà con và con cái hai bên hàng phố cũng ngong ngóng chờ mong: Cháo lòng Mệ Trí, Bánh bèo Mụ Càng, Bánh ướt O Chót, Cháo Vịt Mệ Vinh…. v.v…

Nhờ nồi cháo vịt mà Mệ Vinh đã nuôi 13 người con ăn học nên người.

Anh Lệ có người em tên Châu là bạn học của tôi, thấy nhà mình nghèo, muốn sớm giúp mẹ và các em, Châu đã bỏ học giữa chừng và đi lính rất sớm ( 1958 hay 1959 (?) )khóa 8 hay khóa 9 Trường Võ Khoa Thủ Đức. Năm 1969 anh đã là Đại Úy Đại Đội Trưởng Công Binh biệt lập ở Bảo Lộc –Di Linh, trong một lần lái xe đi thăm em ruột là Phạm văn Chắc đang thụ huấn khoá 22 Trường Võ bị Quốc Gia Đà Lạt, xe Châu cán mìn du kích  gài trên đường, bị tử thương.

Anh Lệ học nghề may áo dài với Thầy Thưởng ở đường Âm Hồn, góc Tam Tòa. Ra nghề sắm một cái máy may, may cho bà con trong xóm Eo Bầu (thượng thành), trước mặt garage sửa xe hơi ông Chắc, bây giờ là đường 68 ,chạy dọc bên trong bờ thành từ cửa Thượng Tứ đến cửa Đông ba, ngang qua nhà thương nhỏ.

Vào năm 1957 ,anh chị ra Thượng Tứ thuê căn phố nhỏ đầu đường, nhỏ là vì có chiều rộng mà không có bề sâu.Anh mở tiệm may áo dài đàn bà ,chị đặt thêm cái bàn nhỏ với hủ rượu thuốc và hai ba cái ly để bán cho mấy bác xích lô kiếm thêm tiền chợ . Bác xích lô mô sau mỗi cuốc xe thì cũng dừng xe,cầm cái nón quạt quạt năm ba cái cho bớt mồ hôi ràn rụa, rồi nốc một hai ly nhỏ rượu thuốc là khoẻ ngay và sẵn sang lên yên đạp cuốc khác.

Anh thì may ngày may đêm,có thể nói một ngày hai mươi bốn giờ thì anh làm việc, đo,cắt,may đơm khuy, nút .v.v… không phải là tám  giờ lao động mà là mười tám giờ giờ với chị luôn luôn kề cận bên mình phụ giúp. Nhiều khi tôi tự hỏi, không biết anh chị có khi mô đi xem xinê hay hát bội chi không hè? Vì suốt ngày ,suốt đêm, mỗi lần đi ngang hay dừng lại trò chuyện đôi câu thì khi mô anh chị cũng cười cười nói nói mà cái thước dây vẫn tòn ten trên vai và cái kéo vẫn cầm trên tay, miệng cứ nói mà tay vẫn làm không phút giây ngơi nghỉ , ngày cũng như đêm.

Anh làm việc đến độ kiệt sức, có lần gục ngay trên bàn cắt may và phải chở đi bệnh viện .Cả hai anh chị đều ốm o , lại làm việc nhiều đến quên ăn, nhưng có điều hai anh chị không quên ngủ chung nên vừa làm ra tiền mà cũng làm ra 9 tác phẩm bằng xương bằng thịt, đầy đủ gái trai. Có một cháu trai theo bè bạn vượt biên mất tích giữa biển Đông nên bây giờ anh chị còn 8 cháu còn sống đã thành gia thất,nô.i ngoại ê hề.

Nhà May Mỹ Lệ được các bà ,các O nữ sinh ưa chuộng nên anh chị may không xuễ, nhiều khi phải từ chối khách hàng, tuy các con gái trai sau giờ học hành cũng phụ giúp anh chị một tay, đứa đơm khuy, đứa cắt chỉ….

Lần hồi anh chị trở nên giàu có và nhà anh chị diện tích nhỏ mà lại là một trong những ngôi nhà cao nhứt xóm. Một điều rất đặc biệt là các con anh chị rất thông minh, học hành giỏi giang, gái trai đều có đứa Bác Sĩ Y khoa, Kỷ sư ,hay Tiến sĩ hoặc ít ra là tốt nghiệp Đại học và chỉ có một thằng con trai ,bạn của con trai tôi tên ở nhà là Cu Đen, chừ nối nghiệp cha.

Tuy mới đến sau , nhưng anh chị Mỹ Lệ rưá là đã ở trong xóm Thượng Tứ gần 40 năm rồi , người cũ đã ra đi ,anh chị vẫn còn ở lại và các con các cháu của Nhà may Mỹ Lệ vẫn còn tiếp tục sự nghiệp của cha ông.

Cũng vươn lên từ một gia đình nghèo khổ , bằng tất cả tài năng và ý chí phấn đấu của mình, anh chị Mỹ Lệ đã tạo được một sự nghiệp cho bản thân và cho con cái. Niềm tự hào nhất của anh chị theo tôi là đã bao năm làm việc quên mình , hy sinh tất cả cho con , tạo điều kiện để các con đạt đến đỉnh cao của học vấn với tương lai sáng lạn đang chờ và anh chị nay đã tròn ước nguyện nhưng vẫn chưa muốn về hưu để hưởng hạnh phúc cho riêng mình.