Hoàng Thị, một thời.

( Riêng tặng chị Trần Thị Linh Chi )

BÙI KIM CHI

Thế là Tịnh Nghi đã chính thức được chuyển công tác theo chồng vào Biên Hòa. Những ngày đầu đến với trường Trung học N ở thành phố Biên Hòa Tịnh Nghi bơ vơ, lạc lỏng vì đồng nghiệp chung quanh nói toàn giọng Nam, một giọng nói rất lạ tai chứ không phải răng, tê, mô, ri, rứa thân thương của mình. Là mẫu người năng động họat bát nhưng bỗng chốc Tịnh Nghi trở thành người rụt rè, ít nói và tinh thần thì luôn căng thẳng vì phải cố gắng tập trung để nghe và hiểu cho được tiếng nói của đồng nghiệp.

Sáng nay họp Hội đồng giáo viên đầu năm, Nghi đến trường thật sớm vào ngồi cuối phòng họp lòng rộn rã không yên. Một, hai … rồi ba, bốn chị …. và cuối cùng thì cả phòng họp nhộn nhịp hẳn lên. Âm thanh hổn loạn. Một số giáo viên len lén đưa mắt đổ dồn về phía Nghi rồi nhanh chóng phóng tia nhìn đi nơi khác khi bắt gặp ánh mắt của Nghi vô tình lướt qua. Qua cửa sổ phòng họp, Nghi lặng lẽ đưa mắt nhìn trời. Trời trong xanh và rất đẹp, mây lững lơ bay giống như trời Huế vào những sáng đầu hạ, vài chú chim non tranh nhau mồi ríu ra ríu rít trên cây bã đậu già, một loại cây có lá như lá bồ đề, thân to , sù sì và có gai, quả màu đen xám. Đây là loại cây bóng mát Nghi chưa được thấy bao giờ. Âm thanh vui nhộn nhịp của một ngày mới tạo cho Nghi cảm giác dễ chịu.

- Xin được giới thiệu với các thầy cô, cô Tôn Nữ Tịnh Nghi vừa chuyển công tác từ Huế về trường chúng ta. Cô Nghi là giáo viên dạy văn.

Chị Hiệu trưởng chưa nói dứt lời và Tịnh Nghi cũng chưa kịp nghe hết ý để đứng lên đáp lễ thì một tràng pháo tay rần rần vang lên làm cho Tịnh Nghi bối rối đưa mắt cầu cứu chị Hiệu trưởng. Như hiểu được ý của Nghi, chị Thơ, Hiệu trưởng nhanh miệng nói:

- Mời cô Tịnh Nghi đứng lên ra mắt các bạn đồng nghiệp. Cô Nghi có muốn nói gì với các bạn không?

Rồi chị cười vui: Tịnh Nghi. Tôn Nữ đó nghe.

Tịnh Nghi khéo léo đứng lên gật đầu chào mọi người với nụ cười xã giao:

- Dạ thưa, em không biết nói chi hơn. Mong các anh chị giúp đỡ em trong những khó khăn ban đầu. Em xin cảm ơn.

Giọng Huế nhẹ nhàng, nhỏ nhẹ của Nghi nghe vừa lạ vừa vui tai đã lôi cuốn các bạn đồng nghiệp.

Riêng Nghi, Nghi nghĩ không biết các bạn có hiểu được tiếng Huế trọ trẹ của Nghi không mà có vẻ ngạc nhiên, thích thú và rồi gương mặt người nào cũng lộ vẻ cảm thông đầy thiện cảm. Từ phút này, Tịnh Nghi cảm thấy vui vui và yên lòng. Buổi họp rồi cũng kết thúc. Một cảm giác nhẹ nhàng đến với Nghi. Ra khỏi phòng họp Nghi đi lang thang trên hành lang, tà áo dài lụa trắng vờn trong gió gợi nhớ hình ảnh” Thiếu nữ Huế” yểu điệu, đáng yêu của thập niên 60 trong tranh dầu của họa sĩ Tôn Thất Đào. Nhìn trường lớp khang trang, đẹp đẽ Tịnh Nghi mơ màng nhớ quê hương Huế của mình, nhớ con đường nhỏ có hai hàng mù u rợp bóng hàng ngày Nghi vẫn đến trường, nhớ trường , nhớ lớp, nhớ bạn bè, đồng nghiệp, nhớ học sinh. Bất giác Tịnh Nghi buột miệng: Tội nghiệp, Huế ơi, Huế còn khó khăn quá. Một cảm giác vui buồn lẫn lộn đan xen trong tâm hồn, mắt Nghi rưng rưng. Mới trong phòng họp thì cảm thấy vui vui, còn bây giờ cảm thấy buồn buồn rồi thì cảm giác bơ vơ lạc lỏng trong ngôi trường mới lại một lần nữa tràn ngập hồn Nghi.

Được chuyển công tác theo chồng thì mừng, thì vui, háo hức lắm bù lại cho những tháng ngày chồng ở một nơi, vợ con một nẻo, buồn bả cô đơn.

Nghi vẫn nhớ những chiều hạ buồn một mình dẫn con lang thang trên đường lê Lợi, con đường tình yêu dễ thương của tuổi học trò. Nghi cứ muốn đi, đi mãi để được nhớ về anh, được đan kết những ước mơ đẹp về một tương lai tươi sáng đầy hứa hẹn ở một thành phố miền Nam hiền hòa Nghi chưa bao giờ được đặt chân đến.

Bỗng một giọng Huế rặt phát ra từ hướng đi bên cạnh làm Nghi giật thót người quay sang tưởng như mình đang mơ, một giấc mơ đẹp ở chốn bình yên nơi đó có bạn bè thân thương của Huế.

- Em người Huế há? Chị cũng người Huế đây. Ở Huế em ở mô?

Trời ơi! Tịnh Nghi mừng rỡ nắm chặt tay chị rồi vồn vả nói:

- Dạ nhà em ở trong Thành nội. Còn chị, em xin lỗi chị tên chi rứa?

Chị cười thật tươi để lộ hàm răng trắng đều như hạt bắp nhờ uống nước sông Hương.

- Mình tên Kim Quy. Hoàng Thị. Nhà ở Hàng Bè.

Tịnh Nghi hơi đăm chiêu. Hoàng Thị Kim Quy có bà con chi với Hoàng Thị Kim Cúc cô giáo cũ của mình? Rồi ánh mắt Nghi bỗng sáng lên tươivui.

Nhìn kỹ chị Quy, Tịnh Nghi có cảm tình ngay. Không hiểu đây có phải là tín hiệu tình cảm đặc biệt của những người đồng hương khi gặp nhau ở xứ lạ quê người? Chị Kim Quy là một phụ nữ khoảng 40 tuổi, nước da trắng, gương mặt có duyên và rất tươi. Rồi chị nhiệt tình kéo tay Nghi:

- Đi, đi với chị vào văn phòng ngồi chơi.

- Chị ơi! Chị em mình xuống sân trường ngồi ghế đá nói chuyện được không chị?

Tịnh Nghi vui vẻ linh hoạt hẳn lên. Gương mặt trái xoan, đôi mắt đen tròn, to và sáng của Nghi đã thu hút cảm tình của chị Quy. Hai chị em ngồi ở ghế đá trong sân trường dưới cây phượng già. Chị Quy cởi mở rất dễ thương.

- Vào đây em ở chỗ mô?

Vẫn thái độ vồn vả đầy tình cảm, Tịnh Nghi nhiệt tình đáp:

- Em ở đường 5, trước cổng nhà em có cây hoa Đại màu hồng. Khi nào rảnh chị đến nhà em chơi.

Rồi chị ôm vai Nghi, vuốt mái tóc dài óng mượt của Nghi, mái tóc mà đã một thời là thần tượng của nhiều nữ sinh ở Huế. Trong khoảng không gian êm đềm, chị Quy nói: Tịnh Nghi, em đẹp lắm, gặp em chị rất mừng.

Tịnh Nghi xúc động, mắt rưng rưng, lòng thổn thức. Thế ra, người Huế mình khi xa Huế vẫn nhớ Huế, nhớ con người Huế bằng thứ tình cảm thân thương, sâu lắng và nếu gặp nhau thì tình cảm tuôn tràn lai láng. Trước mắt Tịnh Nghi chị Quy là một người chị đồng hương đáng yêu.

- Chị ơi! Gặp chị em cũng mừng lắm.

Rồi như cảm nhận được sự đồng cảm của mình, cả hai chị em cùng cười- những nụ cười “ đồng hương Huế” thật dễ thương. Rất tự nhiên chị Kim Quy quay một vòng trước mặt Nghi rồi vui vẻ nói:

- Em thấy chị Quy có còn phảng phất dáng Huế không em?

Tịnh Nghi mỉm cười chưa kịp trả lời thì chị Quy nói tiếp với giọng trầm buồn. Chị tâm sự: Chị vào đây đã khá lâu, nhớ Huế vô cùng. Anh T. chồng của chị trước đây là sĩ quan chế độ cũ hiện đang học tập cải tạo nhưng ở gần đây thôi. Chị sống với mạ chồng và 7 đứa con. Mệ hiền lành, thương con thương cháu. Mệ quán xuyến việc nhà cho chị rảnh tay lo công tác. Người Huế mình đàng hoàng có trách nhiệm, chịu thương chịu khó tính tình đằm thắm nên ai cũng thương, ở trường mình chỉ có chị là người Huế, bây giờ thêm em nửa là hai, cho nên chị em mình là đồng hương, phải bảo vệ thương yêu nhau, chia sẻ những vui buồn cùng nhau. Chị em mình cố gắng công tác cho thật tốt để giữ gìn truyền thống cho Huế. Em thấy răng?

Chị Quy nói một mạch với thái độ chân tình và tuy xa Huế đã lâu nhưng chị vẫn giữ phong cách Huế và giọng nói thì vẫn rặt tiếng địa phương.

- A, Huế gặp Huế nên lơ tụi này rồi phải hôn?

Một trong những chị giáo viên của trường nói đùa vui khi đi ngang qua chỗ hai chị em ngồi.

Với giọng ngai ngái nửa Nam nửa Huế chị Quy hồn nhiên nói:

- Ờ, Huế gặp Huế nên mừng lắm. Làm như một nửa của mình là đây. Mấy bồ thấy sao, lạ lắm phải hôn?

Tịnh Nghi bật cười: mới “ răng “ đó mà bây giờ chị Quy đã nhanh chóng” sao” rồi “ hôn” ...

Nắng sắp lên đến đỉnh đầu. Thế là hai chị em từ giả nhau. Tịnh Nghi bâng khuâng nhìn theo bóng chị Quy trải dài trên đường lòng chan chứa một niềm vui.

Về đến nhà, suốt cả buổi trưa, Tịnh Nghi say sưa kể với chồng về chị Quy, một người bạn mới, một đồng hương mà mình đã gặp, đã trò chuyện và đã cùng nhau trải lòng với Huế – quê hương yêu dấu. Sau khi mãi mê giới thiệu về chị Quy, Tịnh Nghi bất chợt hỏi với vẻ mặt hớn hơ:û

- Anh thấy chị Quy răng?

Anh Ph. chồng Tịnh Nghi từ tốn:

- Làm sao anh biết được. Anh đã được tiếp xúc với chị ấy đâu, chỉ mới nghe em nói. Nhưng mà cũng phải thôi. Người Huế mình là thế đó, khi xa Huế thì nhớ Huế. Nhớ cảnh Huế, nhớ con người Huế- quen và không quen. Và khi gặp nhau ở đất khách quê người thì tình cảm bộc phát dữ dội như tình cảm của em và chị Quy sáng nay.

Tịnh Nghi thẹn thùng đấm vào lưng chồng:

- Cái anh này. Em nói thật mà anh làm như chuyện đùa.

- Thì anh có đùa đâu, anh mừng cho em có được một người bạn mới, một đồng hương Huế đồng điệu để em tâm sự chia sẻ những buồn vui.

Tịnh Nghi nguýt yêu chồng, lòng khấp khởi một niềm vui mới.

Ngày tháng dần trôi, tình cảm thắm thiết của Tịnh Nghi và chị Quy vẫn tiếp diễn tốt đẹp. Đối với Nghi chị Quy là chỗ dựa tinh thần của Nghi trong những tháng năm xa quê hương Huế. Những mẩu chuyện buồn vui của riêng Nghi luôn luôn có chị Quy tham dự vào: khi thì an ủi vuốt ve, khi thì chia sẻ và có lúc thì hờn trách. Nhưng kết cuộc chị Quy bao giờ cũng dành cho Nghi những tình cảm thân yêu của một người chị. Nghi thương và quý chị Quy vô cùng.

Một ngày tháng năm trời Biên Hòa trở gió, từng cơn lốc xoáy tròn tung cát bụi mịt mờ đường phố, mưa bụi lờ mờ giăng khắp lối đi. Không gian chiều thật buồn, khó khăn lắm Tịnh Nghi mới đến được điểm hẹn với chị Quy.

Đây là một quán cà phê nhỏ nhưng rất xinh. Quán vắng người, Tịnh Nghi ngồi vào bàn say sưa đắm hồn theo nhạc khúc Chiều, thơ của Hồ Dzếnh:

Trên đường về nhớ đầy

Chiều chậm đưa chân ngày

Tiếng buồn vang trong mây

Tiếng buồn vang trong mây...

Chị Quy đến. Vội vàng chị nói:

- Em đến lâu chưa? Trời mưa và gió như muốn cuốn bay mất chị.

- Chị ơi, Chị uống café đen hay sữa, có đá không chị?

Tịnh Nghi ngạc nhiên khi thấy gương mặt chi Quy vương giọt buồn nghiêng không còn tươi tắn linh họat như mọi ngày, cố gắng lắm chị mới nói được:

- Tịnh Nghi ơi! Gia đình chị sắp đi H.O . Đáng lẽ … chị nói với em sớm hơn nhưng rồi… (chị ngập ngừng) chị không nói được.

- Vì thương em, tội nghiệp cho em phải không?

Tịnh Nghi hờn dỗi.

Một thoáng yên lặng, mỗi người một ý nghĩ riêng.

Nhìn những giọt café, nhỏ từng giọt buồn chị Quy cảm thấy nao lòng. Rồi sẽ có một ngày, một ngày thật gần, chị sẽ đi xa, xa thật xa. Còn đâu những buổi chiều vàng, hai chị em ngồi tâm sự trên ghế đá dưới gốc phượng già, để theo đuổi những ý tưởng về “triết lý cuộc đời” mà mỗi con người còn lại là một nhân chứng sống và còn đâu những buổi tối dưới ánh trăng trắng ngà hai chị em thả hồn về Huế lang thang trên cầu Tràng Tiền vọng tiếng xưa, về thôn Vỹ nhìn nắng hàng cau, lên Ngự Bình ngát hương chiều thanh vắng dưới cây hoa Đại màu hồng ở nhà Tịnh Nghi... Chị vẫn nhớ Huế, thương Huế tha thiết và thương nhất vẫn là cô bạn đồng hương Huế nho nhỏ xinh xinh. Bây giờ chị phải một lần nữa xa Huế ở tuổi về chiều.

Tịnh Nghi mơ màng rồi đăm đăm nhìn mưa và gió đập đều đều vào ô cửa kính, tạo âm thanh buồn như réo gọi tiếng lòng của người sắp xa xứ. Sao chị Quy phải ra đi? Quê hương mình còn đang khó khăn thật nhưng không phải là không sống được. Sao chị Quy đành đoạn từ giả quê hương nhỏ, quê hương lớn của mình để ra đi. Tiếng mưa như một khúc nhạc buồn lắng vào tâm tư của người sắp ra đi. Không hiểu chị Quy có cảm nhận được như rứa không và chị sẽ nghĩ gì khi từ giả người em gái nhỏ thương yêu? Bất chợt Tịnh Nghi chạy vụt ra đường để lại đằng sau tiếng gọi buồn bị vùi dần trong mưa và gió: Tịnh Nghi...Tịnh Nghi...!

Chị Kim Quy từ giả quê hương lớn ra đi. Huế của chị lại một lần nữa âm thầm tiển chị. Biên Hòa và Tịnh Nghi ngỡ ngàng như ngày đầu đón và gặp chị Quy. Tất cả diễn ra như một điệp khúc buồn được tấu lên từ một ca khúc mang những nốt tròn, tròn nhớ nhung, tròn yêu thương và lắng đọng trong sâu thẳm tâm hồn.

Trăng 16 tròn rất đẹp tỏa những vệt sáng uốn lượn lung linh theo gió tiễn những cánh hoa Đại lìa cành. Bất chợt Tịnh Nghi liên tưởng đến những chiếc lá lìa cành trong “ Lá rụng” của Khái Hưng: mỗi chiếc lá có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Mong rằng những cánh hoa Đại này lìa cành cũng mang một cảm giác riêng, một tâm tình riêng dễ thương, đáng yêu như chiếc lá lìa cành của nhà văn Khái Hưng: “ nhẹ nhàng, khoan khoái, đùa bởn múa may với làn gió thoảng như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ”. Tịnh Nghi ngây ngất bởi mùi hương đặc trưng huyền hoặc, bởi sắc hồng nồng nàn quyến rũ của hoa Đại trong một thoáng lắng hồn dưới trăng. Kỷ niệm cùng chị Quy lại ùa về với hương mùa hạ vương gió.

Trời trở lạnh, sương đêm bắt đầu buông xuống, Tịnh Nghi rời gốc Đại vào nhà.

Chị Kim Quy thân yêu,

Điện thoại nói chuyện với chị xong nhưng em vẫn cứ cảm thấy thích viết thư cho chị. Chị ơi! Biên Hòa đang trong giai đoạn cuối của cơn bảo số 3, mưa rã rích, đường vắng, phố xá ít người qua lại buồn ghê, giống như những ngày mưa dầm của Huế, không nặng hạt nhưng “ lạnh lùng”.

Chị ơi! chị đang làm gì? có đang viết đó không? Chắc chị đang trải lòng trên trang giấy, bỏ lại đằng sau những lo toan cuộc sống để đến với thơ văn. Thế mà hay đó chị. Có những lúc văn chương làm cho tâm hồn mình như trẻ lại, lãng mạn, rạo rực đầy sức sống. Chị có cảm nhận được như rứa không chị? Đêm qua em vào giấc ngủ muộn bởi vì say sưa trở lại với “ Mây lửng lơ” (*) của Hoàng Kim Quy. Em thích nhân vật Bảo của Kim Quy, anh chàng tưng tửng làm như khó hiểu nhưng thật sự không phải như rứa. Chị ơi! Em thích Bảo nhưng em vẫn cứ phải lên án Bảo vì Bảo tàn nhẩn quá đã làm cho Liên, cô bạn gái đáng yêu của mình phải “ chờ cả buổi sáng và cả buổi chiều, cho đến khi trời tắt hẳn” rồi cô nàng phải “ âm thầm nhìn mây bay trong buổi tiển đưa thầm lặng” với tiếng lòng thổn thức: Anh ấy đi rồi.

Quy ơi! Chị có đang nhớ Huế đó không? Có đang nhớ cô em gái đồng hương nho nhỏ đáng yêu đó không? Nếu có, thì đó là nỗi lòng thầm kín nhất của người xa xứ trong không gian âm hưởng đầy nhớ nhung của những chiều nắng vàng phai ở quê người...

B.K.C

( Biên hòa – Việt nam)

(*) Truyện ngắn của Trần Thị Linh Chi